Naukowcy z Japonii i USA wskazali neutrofile z receptorem RAGE jako ważny czynnik wczesnego uszkodzenia naczyń mózgowych po krwotoku podpajęczynówkowym. W badaniach na myszach to właśnie te komórki odpornościowe nasilały skurcz tętnic mózgu, pogarszały ukrwienie kory i stan neurologiczny zwierząt.

Krwotok podpajęczynówkowy to nie koniec problemów

Krwotok podpajęczynówkowy to ciężka postać udaru, najczęściej wywołana pęknięciem tętniaka w mózgu. Po zabezpieczeniu źródła krwawienia stan chorego może się jednak dalej pogarszać. Spada przepływ krwi w mózgu, pojawia się skurcz naczyń, stan zapalny i obrzęk. Jak dokładnie te wczesne zjawiska prowadzą do późniejszych uszkodzeń, nadal nie jest w pełni wyjaśnione.

Zespół kierowany przez Hiroshiego Ishii i Osamu Hori, wraz z profesorami Yasuhiko Yamamoto i Mitsutoshi Nakadą z Uniwersytetu Kanazawa, opisał w „Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism” kolejny etap tego procesu. Praca rozwija ich badanie z 2023 roku. Wynikało z niego, że tuż po krwotoku nadmierna aktywność układu współczulnego zaburza krążenie mózgowe i pogarsza rokowanie.

Co pokazały eksperymenty na myszach

• U zwykłych myszy krwotok wywoływał pogorszenie funkcji neurologicznych, wyraźny skurcz dużych tętnic mózgu i znaczną utratę ukrwienia kory.
• U myszy pozbawionych genu RAGE funkcje neurologiczne i ukrwienie kory były wyraźnie lepsze, a skurcz naczyń słabszy.
• Neutrofile gromadziły się wokół tętnic mózgu już wcześnie po krwotoku, a ich liczba wyraźnie rosła w ciągu sześciu godzin. U myszy bez RAGE to gromadzenie było silnie ograniczone.

Badacze testowali też komórki szpiku kostnego oraz usuwanie RAGE wyłącznie w komórkach szeregu mieloidalnego. Wyniki potwierdziły, że kluczową rolę odgrywa RAGE właśnie w neutrofilach. Według autorów białka alarmowe uwalniane z krwiaka i uszkodzonej tkanki, w tym HMGB1, uruchamiają w neutrofilach reakcję zapalną zależną od RAGE i pobudzają je do migracji. Zahamowanie sygnalizacji RAGE lub reakcji zapalnej tych komórek łagodziło skurcz naczyń i deficyty neurologiczne.

Dwie fazy uszkodzenia

Razem z wynikami z 2023 roku obraz jest taki: najpierw pojawia się natychmiastowa odpowiedź układu współczulnego, która zwęża tętnice mózgu i zaburza krążenie. Potem, w fazie hiperostrej i ostrej, włącza się zapalne uszkodzenie naczyń zależne od neutrofilowego RAGE. Autorzy zaznaczają, że nie wiadomo jeszcze, jak obie fazy wzajemnie na siebie wpływają.

Ishii, autor korespondencyjny pracy, podkreśla: „Krwotok podpajęczynówkowy nie jest pojedynczym zdarzeniem, które kończy się wraz z opanowaniem krwawienia”. Zespół chce dalej badać, jak reakcje nerwowe, naczyniowe i odpornościowe zmieniają się w czasie i przestrzeni.

Co to oznacza w praktyce

To na razie badanie na zwierzętach, więc nie przekłada się od razu na zmianę leczenia pacjentów, także w Polsce i innych krajach UE. Obecna terapia krwotoku podpajęczynówkowego skupia się na zapobieganiu ponownemu krwawieniu oraz ograniczaniu powikłań, takich jak skurcz naczyń i zaburzenia przepływu krwi. Praca sugeruje, że w przyszłości można by oddziaływać wcześniej, na sam mechanizm zapalny, ale czy da się to zrobić bezpiecznie u ludzi, wymagałoby osobnych badań klinicznych.

Dla czytelnika wniosek praktyczny pozostaje ten sam: krwotok w mózgu to stan bezpośredniego zagrożenia życia. Nagły, bardzo silny ból głowy, zwłaszcza z zaburzeniami świadomości lub objawami neurologicznymi, wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia pod numerem 112. Nowe odkrycie to krok w stronę lepszego zrozumienia, dlaczego stan chorych bywa niestabilny także po udanym zabezpieczeniu tętniaka.

Źródło: Medical Xpress – „Neutrophil RAGE drives early cerebrovascular injury after subarachnoid hemorrhage”